Kaarttypen

Kaarten worden gebruikt als communicatiemiddel om een aspect van de ruimtelijke omgeving in beeld te brengen. Met die abstracte omschrijving bedoelen we niets anders dan dat er net zoveel kaarttypen zijn als vormen waarin we de ruimtelijke werkelijkheid willen presenteren. Van de spreading van aardappelvelden om ons heen maken we aardappelkaart of beter gezegd een spreidingskaart waarmee we in een oogopslag kunnen zien waar we de meeste aardappels kunnen vinden. Spreidingskaarten zijn er in de vorm van stipjes, maar ook in de vorm van vlaktinten, zoals bij kaarten met verkiezingsuitslagen. Voor ieder thema willen kaarten kunnen vertellen waar men het kan vinden, hoe vaak het thema voorkomt en in welke vorm. Kaarten hebben allemaal als gegeven dat ze een begrensd weergavegebied hebben. Dat geldt niet voor globes, maar wel voor alle andere kaartvormen en zelfs GoogleEarth geeft de suggestie rond te zijn, maar ook dan is het slechts een begrensde afbeelding op een beeldscherm.

Voor alle kaarten geldt dat ze informatie bevatten en dat deze informatie leesbaar moet zijn. Neem een stadskaart op een A4-tje en gooi daar alle straatnamen over in een heel klein lettertype, dan mag je misschien wel trots vertellen dat je een volledige stadskaart hebt gemaakt, maar er is dan niemand die het kan gebruiken. Daarom worden aan ieder kaarttype randvoorwaarden gesteld wat leesbaarheid betreft. Zo moeten kaarten voor oudere gebruikers van een groter lettertype voorzien worden. Wil men bovendien dat een kaart vaker gebruikt wordt, dan moet de kaart ook aantrekkelijk zijn.

Grofweg maakt men onderscheid tussen topografische kaarten en thematische kaarten. Bij topografische kaarten wordt de infrastructuur van de ruimtelijke omgeving zo volledig mogelijk weergegeven, dwz. de wegen, de waterlopen, de bebouwing, industrie, parken, spoorlijnen, vaak met de begrenzingen van land, provincie en/of gemeente.

Bij thematische kaarten wordt vaak een deel van de topografie in de ondergrond verwerkt zodat de gebruiker wel de ligging van het thema kan plaatsen, maar waarbij vaak de topografische ondergrond wordt uitgedund, weggedrukt of geabstraheerd om het toegevoegde thema meer tot zijn recht te laten komen. Het directe gebruik van Google Maps heeft dan ook als bijkomend nadeel dat men de ondergrond niet echt aan het eigen thema kan aanpassen.

Er zijn zeer veel soorten thema’s mogelijk maar in het algemeen worden veel kaarten slechts voor een beperkt aantal gebruikers gemaakt, zoals geologische kaarten, of vegetatiekaarten. Carto Studio richt zich voornamelijk op het ontwerpen van kaarten als communicatiemiddel voor een groter publiek. We focussen sterk op de leesbaarheid en aantrekkelijkheid van de kaartbeelden. Afhankelijk van het thema kunnen we kaarten weergeven conform de ruimtelijke ligging in de werkelijkheid of juist in een gestileerde, geabstraheerde vorm om de aandacht zuiver op een aspect van het kaartbeeld te richten. Wel of niet gestileerd is het altijd de inhoud die mede de vorm bepaalt.

Er kan onderscheid gemaakt worden tussen de volgende kaarttypen:

• stadsplattegronden, al dan niet met toevoeging van toeristische symbolen, tekeningen van gebouwen, of toevoeging van elementen voor bijzondere manifestaties zoals Sail Amsterdam, Koninginnedag, Koninginnenach(t), Giro d’Italia, etc..
• Historische kaarten in een modern jasje. Dit kan een stadsplattegrond uit de 17de eeuw zijn die voorzien is van commentaar op de plaatsen die nog steeds herkenbaar zijn in het huidige straatbeeld.
• Kaarten kunnen als strakke vlakken en lijnen worden weergegeven, maar dit weerspiegelt vaak niet de werkelijkheid van een landschap, zeker niet als het landschap uit heuvels of bergen bestaat. Juist voor de weergave van natuurlijke patronen ligt het meer voor de hand structuren in de gebiedsweergaven te gebruiken die associaties oproepen met het aanwezige landschap, dus bijvoorbeeld bosstructuren bij parken en wollige heidevelden in plaats van strakke paarse vlakken. Gebergten en heuvels geven wij bij voorkeur met behulp van schaduwering weer. Bekijk hier enkele voorbeelden van toegepaste reliëf-effecten en structuren.
• Illustratieve kaarten zijn kaarten met uitgewerkte symbolen die een duidelijke verwijzing hebben naar hun voorwerp. Dit kan een tekening van een monument zijn, maar het kan ook een tekening van luidsprekers met muzieknoten zijn die naar een terrein met een popconcert verwijst.
• 3d-tekeningen zijn tekeningen van gebouwen in perspectief die onder de meest correcte hoek in een kaart worden geplaatst om zo de herkenbaarheid van de kaart te verhogen. 3D-tekeningen worden veelal gemaakt van luchtfoto’s en/of gevelfoto’s. De herkenbaarheid van een gebouw wordt naast de vorm ook door de kleur en structuur van een gebouw bepaald. Indien de 3D-tekening in een kaartbeeld moet worden geplaatst dan is het niet altijd mogelijk de meest markante gevel van het gebouw in de zichtlijn te laten verschijnen. Het is dan de keus om de kaartrichting of de oriëntatie van de tekening hier op aan te passen.
• Fantasiekaarten maken gebruik van alle bekende grafische variabelen voor kaarten dat echter alleen maar associaties wil oproepen voor een gefingeerd ruimtelijk patroon.