Reliëf & structuur

Nederland is plat, zegt men. Maar toch kennen wij hier ook hoogteverschillen, en als het niet binnen Nederland is, dan zwermen we massaal uit over de wereld om onze honger naar heuvels en bergen te stillen. Voor iedereen die van reliëf houdt, maken wij kaarten met subtiele schaduweringen, al dan niet voorzien van textuur voor bossen en bijvoorbeeld heide. In de meeste kaarten wordt het verschil tussen meerdere landschapstypen slechts door een verschil in kleurtint weergegeven. Dat biedt soms niet genoeg onderling contrast, maar het kan ook weinig subtiel of associatief zijn als je door die beperking de boomgaarden bijvoorbeeld slechts bruin of paars zou kunnen kleuren. We proberen die beperking te doorbreken door combinaties te zoeken van kleur en rastertextuur en of herhaalde symbolen. De beste oplossing wordt altijd gevonden in de juiste combinatie die het meest recht doet aan de onderlinge verhouding van de kaartelementen.
Naast de gebruikelijke topografische elementen die je in bijna elke kaart tegenkomt zoals wegen, watervlakken en bossen, maken we in sommmige kaarten ook gebruik van grafische effecten om de kaart een ruimtelijk beeld te laten suggereren. Deze effecten kunnen variëren van een simpele schaduw onder een tekst tot het gebruik van zogenaamd shaded relief in kaarten die een heuvelachtig gebied bestrijken.

Het doel van het gebruik van dit soort effecten is, in eerste instantie, de gebruiker een toegankelijker beeld te presenteren dan een standaard kaart doet. Door bijvoorbeeld een bos af te beelden als een verzameling (getekende) bomen zullen veel gebruikers zich makkelijker kunnnen oriënteren dan wanneer zij een groen vlak zien.

Hetzelfde geldt voor het gebruik van schaduw om een heuvel of berg te accentueren; een topografische kaart met hoogtelijnen kan voor een ervaren gebruiker handige informatie bevatten, maar het zal niet voor iedereen duidelijk te zien zijn waar nou net die ene bergpas is.

Voor het opmeten van een stuk grond ben je als gebruiker aangewezen op zeer exacte kaarten als die bijvoorbeeld van het Kadaster. Deze specifieke informatie is niet voor elke doel belangrijk. Een wandelaar of fietser is meer gebaat bij oriëntatiepunten waarmee hij of zij de te volgen route beter kan volgen. In dit geval is het vaak van toegevoegde waarde om in de kaart een iets realistischer uiterlijk te geven dat het landschap accentueert.

In tweede instantie geeft het gebruik van dit soort grafische elementen de kaart een speelser uiterlijk. Niet alles hoeft strak en exact te zijn, in sommige gevallen kan het juist van belang zijn dat de kaart er gewoon leuk uit ziet. Als nou net die ene belangrijke locatie maar zichtbaar is dan is de rest van de kaart vrij voor ‘opvulling’. Zo’n kaart springt in het algemeen vaker in het oog dan een simpele topografische kaart. Voor bijvoorbeeld reclames zal een kaart die afwijkt van de regel vaak een groter bereik hebben dan een dertien-in-een-dozijn-kaart die iedereen van internet kan halen.