Arriva heeft voor de nieuwe dienstregeling een restyling doorgevoerd voor al hun kaartmateriaal in alle concessiegebieden. Door concessiewisselingen waren er verschillen qua stijl van het kaartmateriaal.Voor deze grondige restyling heeft Arriva ons betrokken bij het ontwerpproces. Voor de input van reizigers zijn reizigersorganisaties benaderd waaronder het reizigersoverleg Brabant. Reizigersoverleg Brabant is het officiële adviesorgaan van de provincie Noord-Brabant en de vervoerders. Vanuit die rol behartigt Reizigersoverleg Brabant de belangen van de reiziger in het Brabantse openbaar vervoer. Noord-Brabant is als regio met een hoge bevolkingsdichtheid representatief voor een intensief gebruik van het kaartmateriaal door de reizigers. Als evaluatie van het proces is er een interview gehouden met de betrokkenen. Het interview kan je hieronder lezen.

Arriva maakte al langer gebruik van kaartmateriaal van Carto Studio. Wat was destijds de aanleiding om tot een restyling te komen?

Arriva: We bieden onze reizigers steeds meer verschillende mobiliteitsdiensten aan. Niet alleen trein en bus, maar ook Arriva Nextbike (deelfietsen) en Arriva Vlinder en Bravoflex (kleinschalig vraaggestuurd OV). We willen onze reizigers zo goed mogelijk informeren over deze mogelijkheden. Een van de manieren waarop we dit doen is middels de lijnennetkaart. We zagen kansen om onze lijnennetkaart ‘oude stijl’ aan te passen en geschikter te maken voor het visualiseren van meerdere modaliteiten. Dat was meteen een mooie gelegenheid om de lijnennetkaart uit te voeren in de nieuwe huisstijl van Arriva, die we in 2018 hebben geïntroduceerd.

Na een eigen onderzoek en een eerste gesprek met Carto Studio over de lijnennetkaart bleek dat met een aantal aanpassingen de kaart een stuk duidelijker en overzichtelijker gemaakt kon worden. Daarnaast lagen er kansen in het standaardiseren van de verschillende regio’s.

Welke criteria zijn toen opgesteld waar het nieuwe kaartmateriaal aan moest voldoen?

Arriva: Reizen met het OV moet zo makkelijk mogelijk zijn. We weten dat reizigers nog steeds drempels kunnen ervaren als ze hun weg proberen te vinden in het OV. Een belangrijke doelstelling was daarom een bijdrage te leveren aan het verlagen van deze drempel, door middel van een begrijpelijke en overzichtelijke visualisatie van ons netwerk. We hebben daarom ook reizigersorganisaties betrokken bij de ontwikkeling van de vernieuwde kaart.

Wat waren voor jullie belangrijke elementen die in de kaart opgenomen moesten worden?

Reizigersoverleg Brabant: Een van de belangrijke punten betreft het kleurcontrast. Een duidelijk kleurcontrast tussen de lijnen is van ons voor belang, ook omdat men zoveel als mogelijk rekening moet houden met kleurenblinden. Daarnaast hadden we te kennen gegeven dat we graag duidelijke contouren en schaduwwerking van de lijnen in de kaart zagen terugkomen, met een duidelijk onderscheid ten opzichte van snelwegen. Voor eenrichtingsverkeer hadden we ook om betere icoontjes gevraagd.
Verder vinden wij het belangrijk dat er uniformiteit in de kaarten ontstaat, juist ook voor de reiziger die concessie-overschrijdend reist. Wij vinden het dan ook een goed punt dat aan de randen van de kaart de bestemmingen duidelijk zijn weergegeven. Een OV-reis houdt vaak niet op bij de concessiegrens of provinciale grens.

Er zijn een aardig aantal mogelijkheden om de vervoersinformatie te communiceren met de reiziger. Er zijn zowel stads- als streekkaarten, maar ook gestileerde/metro-kaarten mogelijk. Waar ging de voorkeur naar uit?

Arriva: Samen met Carto Studio zijn eerst verschillende type kaarten ontwikkeld. We hebben uiteindelijk een huisstijl bepaald voor gestileerde kaarten, voor stadskaarten en voor streekkaarten. Om optimaal te kunnen inspelen op alle wensen en situaties bepalen we steeds per gebied welk type kaart(en) geschikt is. Dat geeft ons de flexibiliteit om te voldoen aan de behoefte van onze reizigers.

Bij ieder ontwerpproces ontstaat een vorm van voortschrijdend inzicht. Hebben jullie in de aanloop van de uitvoering ook nog de wensen bijgesteld of viel dat mee?

Arriva: Het restylen van de kaarten is een interactief proces geweest waarbij we gedurende de hele rit verschillende partijen hebben gevraagd welke voorkeuren er waren.

Hebben jullie ten aanzien van de toekomst nog wensen die jullie graag in vervulling zien gaan?

Arriva: De huisstijl die nu voor de kaarten is ontwikkeld is nog niet het eindstation. We willen komend jaar met de feedback die er ongetwijfeld gaat komen, kijken of we de opmaak uniform nog verder kunnen verbeteren. Ook willen we n.a.v. dit proces andere reisinformatiemiddelen gaan verbeteren (bijvoorbeeld haltevertrekstaten). Hiervoor kunnen we inzichten die dit proces hebben opgeleverd gebruiken.

Reizigersoverleg Brabant: Het is goed dat Arriva ons als vertegenwoordiger van de reiziger uitgenodigd heeft voor de brainstorm in het begin van het ontwikkelingsproces. Nu we de nieuwe versie zien, is onze eerste reactie dat de Brabantse kaart duidelijk verder verbeterd is. Maar dit betekent niet dat we er daarmee zijn. Het is een groeiproces en daarom zijn we benieuwd naar de praktijk. We vragen reizigers dan ook om eventuele verbetersuggesties te mailen naar info@reizigersoverlegbrabant.nl. Samen met de vervoerder kijkt Reizigersoverleg Brabant hoe deze in de kaart verwerkt kunnen worden. Eind 2019 zien we dat dan in de kaart terug.

Een proces van restyling heeft altijd iets spannends. De grote vraag is natuurlijk hoe het publiek hier op gaat reageren. Hebben jullie ook mogelijkheden om deze reacties nog verder te peilen?

Arriva: Een nieuwe gestileerde kaart is voor het eerst aan reizigers aangeboden op buslijn 10 in Maastricht. Vooraf hebben we reizigers gevraagd naar hun ervaringen met de oude reisinformatiemiddelen en binnenkort vragen we dat nogmaals, maar dan over de nieuwe reisinformatiemiddelen. Naast de lijnennetkaart, hebben we tijdens deze pilot ook andere middelen aangepast, zoals de haltevertrekstaat.
Arriva is hartstikke benieuwd wat reizigers van de kaart vinden, Opmerkingen of complimenten kunnen via Arriva of via de lokale ROCOV/OV Reizigersplatform doorgegeven worden.

 

Impressie

Er zijn ontwerpen gemaakt voor een gestileerde versie, een stadskaart en een regiokaart. Er is ook een huisstijlhandboek voor de cartografie van lijnennetkaarten van Arriva gemaakt. Op basis daarvan hebben de bestaande lijnennetkaarten hun restyle gekregen. Bekijk hieronder de resultaten.

Terugblik op het ontwerpproces

Alhoewel we al tientallen jaren ervaring hebben met het ontwerpen van kaarten voor het openbaar vervoer, was deze opdracht toch anders dan soortgelijke opdrachten. Het grote verschil was dat de opdracht centraal vanuit de opdrachtgever werd aangestuurd en concessiebreed moest worden doorgevoerd. Dat maakte dat er voor geografisch zeer verschillende regio’s een stijl moest worden ontwikkeld die voor alle gebieden dezelfde look & feel zouden opleveren. Inhoudelijk is er een groot verschil tussen dichtbevolkte gebieden als Noord-Brabant of de concessie Zuid-Holland Noord en de veel meer landelijke regio’s als Noord-West Friesland en de Achterhoek.

Tijdens het ontwerpproces moesten er verschillende oplossingen bedacht worden voor specifieke ontwerpeisen. Een mooie uitdaging was om met de huisstijlkleuren van Arriva stijlen te maken voor alle elementen in de kaart, denk daarbij aan zowel kleuren voor de ondergrond als voor de teksten, symbolen en lijnkleuren. In principe zijn er maar tien kleuren mogelijk die onderling voldoende contrast geven. En in bijvoorbeeld Maastricht maken de bussen gebruik van een eigen buslijnkleur, die wil je 1 op 1 in de kaart gebruiken voor de herkenbaarheid van de buslijn voor de kaartlezer. Daar moet je dan ook rekening mee houden bij de kleurkeuze van de overige lijnen. In het ontwerp van de gestileerde kaart worden lijnen niet gebundeld maar als het even kan altijd afzonderlijk weergegeven. Bij de weergave van meerdere lijnen naast elkaar door het centrum was het op de juiste manier naast elkaar weergeven een grote uitdaging. Zeker wanneer er 12 buslijnen hetzelfde stukje route hebben. Een leuke puzzel dus.

Arriva heeft een grote verscheidenheid binnen hun concessies. Dat zijn zowel landelijke gebieden als gebieden met een hoge bevolkingsdichtheid, zoals Brabant. Voor het maken van de ondergrond was het ontwerpproces gelijk voor alle regio’s. Bij de invulling met lijninformatie was het een proces van remmen en gas geven. Zo moest het grote aantal lijnen op het laatste stuk in de Brabantse steden wel gebundeld worden weergeven, maar was er bijvoorbeeld in de Achterhoek voldoende ruimte om alle haltes op te nemen. Dat zou voor Noord-Brabant op deze schaal nooit gekund hebben.

De kaarten die we maken worden gekenmerkt door een bepaalde kaartstijl. Bij het kaartontwerp is gekeken of hierin veranderingen en/of verbeteringen konden worden aangebracht. Met name wat betreft contrast tussen lijninformatie en geografische ondergrond is er een slag gemaakt hebben. Het doel daarbij was dat de ondergrond zo min mogelijk moest afleiden van het thema van de kaart; de OV informatie. Ook de OV-informatie moest zo min mogelijk ruis bevatten. Een goed voorbeeld daarvan is dat de buslijnen, waar dat nodig was, semi-gestileerd zijn weergegeven. Dat houdt in dat ze niet de exacte route volgen maar vloeiend en gegeneraliseerd in de kaart zijn gezet voor een rustiger kaartbeeld. Er is tijdens het proces van restyling de tijd genomen om tot een evenwichtige afstemming te komen. Prettig daarbij was dat er binnen Arriva een centraal aanspreekpunt was waardoor er van hun kant ook steeds eensluidende feedback kwam op de verschillende ontwerpfasen.

Een ontwerpproces stopt niet na het drukken van de kaarten. Het blijft zaak om te kijken op welke punten de kaarten nog verder verbeterd kunnen worden, zodat de informatie in de kaart zo duidelijk mogelijk wordt gecommuniceerd aan de gebruikers. Het eerste contact met de reizigers is daarin erg belangrijk. Hoe zij op de kaart reageren, geeft voor ons de richting aan voor het doorvoeren van verbeteringen. Zeker bij drukke gebieden als Noord-Brabant waarbij de hoeveelheid input groot is, is er te verwachten dat er na deze grondige restyling nog een fine-tuning nodig is. Met de input van reizigersorganisaties en in samenspraak met de opdrachtgever hopen we eind 2019 het optimale evenwicht te bereiken.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Andere projecten / Random projects